Convocatoria de actividade: 9-7-26 Inventario de exemplares de herba das pampas na Xunqueira do Lagares

 A Xunqueira do Lagares é unha marisma situada na foz do río Lagares. Trátase dun espazo de grande valor ecolóxico, e que serve de refuxio a numerosas aves migradoras. Ademais, ten valor histórico pola presenza dos restos dunha saíña do SXVIII.

A planta Cortaderia selloana (Herba das pampas) é unha especie de orixe sudamericana que está incluída no Catálogo Español de Especies Exóticas Invasoras.  A planta está presente en Galicia desde os anos oitenta do século XX polo seu uso ornamental. Pouco a pouco os exemplares foron naturalizándose e espallandose polas zonas costeiras ata se converter nun problema pola ocupación de áreas de vexetación natural de valor ecolóxico, como por exemplo as marismas. Actualmente segue a estar presente en numerosas zonas do municipio de Vigo, especialmente en terreos  abertos, baldíos e marxes de estradas. 

A Asociación Fontaíña está a controlar o inzamento desta especie na Xunqueira do Lagares mediante a xeolocalización e eliminación dos exemplares asentados, retirada das espigas para evitar o espallamento das sementes e controlando regularmente as novas plantas que nacen cada ano. Polo de agora os resultados están sendo moi positivos e unha vez que se remate co control da herba das pampas na propia Xunqueira do Lagares se pasaría a unha segunda fase, de inventariado dos exemplares que inzan terreos públicos e privados na contorna e viais que bordean a Xunqueira do Lagares, para reclamar ás administracións públicas que acometan medidas de erradicación.

O vindeiro xoves 9 de xullo de 2026, de 9:00 a 11:30 horas, a Asociación Fontaíña organiza unha actividade de voluntariado ecolóxico na Xunqueira do Lagares, na que poderán participar un total de 3 persoas acompañadas dunha monitora. Nela se localizarán e fotografiaran exemplares da bioinvasora herba das pampas (Cortaderia selloana) coa finalidade realizar posteriormente o control das plantas (eliminando espigas na época de floración -outono- e retirando fisicamente os exemplares ó longo do ano). Estas actividades de Fontaíña na Xunqueira do Lagares contan co patrocinio do programa de apadriñamento de espazos naturais organizado polo Programa Libera (SEO-Birdlife e Ecoembes). 

A asociación facilitará ó voluntariado a formación previa, auga, ademais dun seguro de accidentes e de responsabilidade civil. 

Os participantes deben levar pantalóns longos(imos camiñar por terreos con vexetación herbácea alta), calzado pechado (nunca sandalias ou chanclas) e gorra (para protección solar). 

O traballo das persoas voluntarias será dirixido por persoal de Fontaíña. 

Para esta actividade é imprescindible apuntarse previamente, mediante o envío dun correo electrónico a 

fontainhavigo@yahoo.es 

indicando os seguintes datos:

Nome participante/s

Tfno. de contacto

Os menores de 16 años deberán participar acompañados dun adulto que se faga cargo deles;  os menores de 16 a 18 anos poderán participar sós previa autorización dos seus pais ou titores (Enlace descarga documento autorización).

Lugar de encontro: Ponte de madeira do Lagares, na estrada Muíños-Samil. 

ENLACE UBICACIÓN DO PUNTO DE ENCONTRO

17-5-26 Resumo do roteiro formativo "Intermareal de cabo Estai"

Na mañán do sábado 17 de maio de 2026, aproveitamos unha boa baixamar para realizar unha visita á costa rochosa de cabo Estai (Vigo) e coñecer a ecoloxía do medio intermareal.

Un grupo de 12 persoas voluntarias, guiadas polo naturalista e licenciado en Ccias. do Mar, Roberto Costas (o apelido quedalle perfecto, polo moito que sabe do litoral, a verdade), percorreu as rochas da franxa intermareal para coñecer a riqueza deste esquecido hábitat.

A actividade comezou cunha introducción sobre as mareas e as franxas de zonación de organismos segundo factores ambientais de diferente tipo (salinidade, radiación, ondaxe, tipo de roca, relevo do fondo mariño,...).

Posteriormente, fomos achegándonos desde a praia ata a liña onde o mar baixara, parándonos en diferentes tipos de ambientes (pozas, pedras emerxidas, canles, plataformas, "bosques" de algas laminarias,"pradarías" de verza de mar...).

En cada un deles sempre agardaba algunha sorpresa en forma de ser vivo, do que Roberto se encargaba de contarnos toda clase de detalles sobre a súa bioloxía, anatomía, fisioloxía, comportamento, interaccións ou ameazas de conservación. 

Un luxo de explicacións, que aproveitamos ó máximo. As preguntas, dúbidas, exclamacións e fotografías non paraban de sucederse.

Sen dúbida, quedaremos coa lembranza das ofiuras negras, o carallo de mar expulsando uns fíos xelatinosos do seu corpo para defenderse cando sentía que o íamos comer, as actinias (que de animaliños tranquiliños, nada de nada), un fermoso polbo que agardemos non caia nas mans dos furtivos que andan arrasando esta marabilla de costa ou os simpáticos lorchos mestres da supervivencia na baixamar.

Sen esquecernos da enorme variedade de algas (cistoseira, laminarias, verza do mar, coralinas), que no caso dalgunha especie serviu para facer unha cata gastronómica.

Non podemos deixar de mencionar o espectacular mundo dos animais "acoirazados". A pulga Gammarus locusta, o ourizo de mar cos seus pedicelos, lanterna de Aristóteles e sombriña anti-raios ultavioleta. As diferentes especies de arneiróns e o seu peculiar sistema de reproducción ou a enorme variedade de moluscos que habitan este medio (lapas, poliplacóforos, caramuxos, e moitos máis...). Sen esquecernos da estrelamar Marthasterias glacialis, un depredador eficaz como puidemos comprobar.

Incluso nas zonas máis alonxadas da preamar hai vida; como as pozas cheas de auga de chuvia e salinizadas polos aerosois mariños, nas que habitan diminutos copépodos, zona na que tamén vive o lique Xantoria. Outra lique identificado foi o Lychina pigmaea, que colorea dunha fermosa negrura moitas rochas da zona entre mareas.

Rematamos a visita cunha posta en común sobre o visto e aprendido nunha productiva xornada de formación do voluntariado ambiental.

Desde a Asociación Fontaíña agradecemos o esforzo e interese posto por Roberto Costas nesta visita e agardamos que haxa unha nova ocasión para seguir desfrutando do medio intermareal e do seu saber.

Anexo: Lista de especies identificadas e comentadas na visita (vimos máis pero as catro horas de visita -eran tres en prinicipio- xa non daban para mais).

17-5-26 Convocatoria de actividade: xornada de estudo do medio intermareal en Cabo Estai

PRAZAS COMPLETAS¡¡¡¡

A Asociación Fontaíña organiza unha actividade de formación de voluntariado ambiental. Trátase dun taller para coñecer o medio intermareal rochoso da ría de Vigo, concretamente na zona de Cabo Estai.

Será o vindeiro domingo 17 de maio de 2026, en horario de 8:50 a 12:20, para poder coincidir cunha boa baixamar que haberá ese domingo. 

A visita estará guiada polo naturalista e licenciado en Ccias. do Mar Roberto Costas, que nos descubrirá unha grande cantidade de organismos que habitan neste medio intermareal.

O número de prazas será reducido para evitar impactos polo pisoteo no medio intermareal e será necesario levar calzado impermeable e de sola dura para evitar esvaramentos (botas de auga, escarpíns, ou similar). 

Aínda que non é obrigatorio, tamén é recomendable levar un bastón para camiñar entre as rocas, protección solar e algunha prenda de abrigo (se sopra vento pode facer bastante frío a esas horas). Outros materiais útiles poden ser unha lupa, prismaticos e unha toalla.

O lugar de encontro será na rúa do Arquitecto Antonio Cominges nº72, no cruce da baixada á Buraca. Hai unha parada de autobús moi perto (liña 11). Hora de encontro 8:50. Ás 9h iniciamos o roteiro que rematará sobre as 12:20.

ENLACE LOCALIZACION LUGAR DE ENCONTRO

Para esta actividade é imprescindible apuntarse previamente, mediante o envío dun correo electrónico ó enderezo de Fontaíña. Desde a asociación confirmaremos, o xoves 14/5, as persoas a lista de participantes (12 prazas).

fontainhavigo@yahoo.es

indicando os seguintes datos:
Nome participante/s
Tfno. de contacto
Os menores de 16 años deberán participar acompañados dun adulto que se faga cargo deles; os menores de 16 a 18 anos poderán participar sós previa autorización dos seus pais ou titores 

(Enlace descarga documento autorización).

Cartel e banco en mal estado na Xunqueira do Lagares

Solicitámoslle ó Concello de Vigo que repare os danos dun cartel con información ornitolóxica e un banco ubicados nunha das entradas da Xunqueira do Lagares, na zona do peseo peonal.

O mantemento do mobiliario urbano nos espazos naturais é un aspecto importante na súa conservación, xa que son unha ferramenta moi útil para informar e concienciar ós visitantes.

27-12-25 Resumo da actividade de voluntariado ambiental na Xunqueira do Lagares

O sábado 27-12-2026 pola mañá un grupo de persoas voluntarias levou a cabo traballos de conservación do medio natural na Xunqueira do Lagares.

Aproveitouse para limpar unha zona de marisma que estaba chea de lixo, retirándose un total de 26kg de residuos, dos que a maioria (20kg) eran residuos xerais, e 4kg de envases plásticos para reciclaxe e 2kg de vidro.

Posteriormente, localizoue unha zona de xunqueira onde había varios exemplares de herba das pampas (Cortaderia selloana), unha especie de planta herbacea exótica invasora. 

Foron retirados 8 exemplares de tamaño pequeno.

O noso agradecemento ás persoas voluntarias que participaron nesta actividade, que forma parte do Programa de apadriñamento de espazos naturais de Libera.

27-12-25 Convocatoria de actividade de voluntariado ambiental na Xunqueira do Lagares

A Xunqueira do Lagares é unha marisma situada na foz do río Lagares. Trátase dun espazo de grande valor ecolóxico, e que serve de refuxio a numerosas aves migradoras. Ademais, ten valor histórico pola presenza dos restos dunha saíña do SXVIII.

A planta Cortaderia selloana (Herba das pampas) é unha especie de orixe sudamericana que está incluída no Catálogo Español de Especies Exóticas Invasoras.  A planta está presente en Galicia desde os anos oitenta do século XX polo seu uso ornamental. Pouco a pouco os exemplares foron naturalizándose e espallandose polas zonas costeiras ata se converter nun problema pola ocupación de áreas de vexetación natural de valor ecolóxico, como por exemplo as marismas. Actualmente segue a estar presente en numerosas zonas do municipio de Vigo, especialmente en terreos  abertos, baldíos e marxes de estradas. 

A Asociación Fontaíña está a controlar o inzamento desta especie na Xunqueira do Lagares mediante a xeolocalización e eliminación dos exemplares asentados, retirada das espigas para evitar o espallamento das sementes e controlando regularmente as novas plantas que nacen cada ano. Polo de agora os resultados están sendo moi positivos e unha vez que se remate co control da herba das pampas na propia Xunqueira do Lagares se pasaría a unha segunda fase, de inventariado dos exemplares que inzan terreos públicos e privados na contorna e viais que bordean a Xunqueira do Lagares, para reclamar ás administracións públicas que acometan medidas de erradicación.

Outro problema que presenta a marisma é a presenza de residuos sólidos, tanto polas enchentas do río como polas pleamares e as saídas de materiais polos sumidoiros, polo que resulta necesario retirar regularmente dito lixo para evitar que se acumule degradando unha zona de enorme importancia natural a nivel local.

O vindeiro sábado 27 de decembro de 2025, de 10:00 a 13:00 horas, a Asociación Fontaíña organiza unha actividade de voluntariado ecolóxico na Xunqueira do Lagares, na que poderán participar un total de seis persoas acompañadas dun monitor. Nela se limparan residuos e se eliminarán algúns exemplares da bioinvasora herba das pampas (Cortaderia selloana) neste interesante espazo natural vigués. Estas actividades de Fontaíña na Xunqueira do Lagares contan co patrocinio do programa de apadriñamento de espazos naturais organizado polo Programa Libera (SEO-Birdlife e Ecoembes). 

A asociación facilitará ó voluntariado a formación previa, ferramentas, lubas, auga e avituallamento, ademais dun seguro de accidentes e de responsabilidade civil. 

Os participantes deben levar roupa de traballo e botas de auga. 

O traballo das persoas voluntarias será dirixido por persoal de Fontaíña. A actividade conta co permiso administrativo do Servizo do Litoral de Pontevedra (Consellería de Medio Ambiente-Xunta de Galicia) e está solicitado tamén na Concellería de Medio Ambiente (Concello de Vigo). 

Para esta actividade é imprescindible apuntarse previamente, mediante o envío dun correo electrónico a 

fontainhavigo@yahoo.es 

indicando os seguintes datos:

Nome participante/s

Tfno. de contacto

Os menores de 16 años deberán participar acompañados dun adulto que se faga cargo deles;  os menores de 16 a 18 anos poderán participar sós previa autorización dos seus pais ou titores (Enlace descarga documento autorización).

Lugar de encontro: Ponte de madeira do Lagares, na estrada Muíños-Samil. 

ENLACE UBICACIÓN DO PUNTO DE ENCONTRO

9-11-25. Resumo do roteiro ornitolóxico pola Xunqueira do Lagares

 

O domingo 9-11-25 pola mañán un total de 25 persoas realizaron un percorrido circular pola Xunqueira do Lagares co obxectivo de coñecer as aves que viven neste espazo natural vigués. 

O roteiro comezou cunha parada na Foz do Lagares e a praia da Calzoa onde se puideron observar varias especies de gaivotas (patiamarela, escura, gaivotón e cabecinegra), corvo mariño cristado, virapedras e píllara grande. Por desgraza, tamén o grupo comprobou "in situ" o efecto pernicioso para as aves que está a ter a declaración desta zona como praia canina, polas molestias que os cans soltos causan nas aves que utilizaban esta praia para alimentarse e descansar. 

O Concello de Vigo debería de amosar maior sensibiliade pola defensa das aves silvestres e os ecosistemas e reubicar o servizo de praia canina noutra zona da costa de Vigo que non sexa de importancia ornitolóxica como acontece coa Foz e Calzoa.

O paseo continuou polo barrio da Carrasqueira onde tivemos boas panorámicas da marisma, o muro das saíñas e os campos e bosques que protexen neste sector a marisma. 

Nesta zona observamos andoriña dos penedos, picafollas común, rabirrubio, papicapeixe, corvo pequeno, pega  e identificamos o canto de varios paseriformes (paporrubio, reiseñor de auga). Tamén puidemos desfrutar co voo dun falcón peregrino.

Rematamos a xornada cun percorrido perimetral polo paseo da Xunqueira do Lagares, onde vimos varios exemplares das seguintes especies: corvo mariño grande, garzota común, garza real, bilurico bailón, miñato común, escoitamos o reclamo do picaxuncos e rematamos a xornada cunha bonita observación dun azor atravesando a Xunqueira do Lagares.

Unha interesante excursión que permitiu dar conta da importancia que ten a Xunqueira do Lagares.

A vindeira actividade de Fontaíña na Xunqueira do lagares será unha limpeza de lixo na marisma a mañá do domingo 14 de decembro.

 

Esta actividade de educación ambiental forma parte do proxecto de conservación da Xunqueira do Lagares levado a cabo pola Asociación Fontaíña e que conta co Apadriñamento de Espazos Naturais do Programa Libera organizado por SEO-Birdlife e Ecoembes