Entrevista de Fontaíña na revista dixital El Asombrario & Co de Público

 

Acaba de publicar a revista dixital El Asombrario&Co unha entrevista cun representante de Fontaíña. Neste enlace podedes acceder á entrevista completa.

20-9-26. Resumo da actividade eliminación de espigas da herba da pampa na Xunqueira do Lagares

O xoves 6 de xullo pola mañán, un grupo de persoas voluntarias participou nunha actividade de eliminación de flora exótica invasora na Xunqueira do Lagares.

O obxectivo da actividade era eliminar as numerosas espigas dos exemplares que aínda quedan da planta coñecida como plumeiro ou herba das pampas, de nome científico Cortaderia selloana. 

Trátase dunha especie de planta exótica (orixinaria de America do Sur) de marcado caracter invasor que está incluída no Catálogo Nacional de Especies Exóticas Invasoras e sobre a que se están realizando programas e experiencias de erradicación e control en diferentes lugares e por parte de distintas entidades e administracións (p.ex. MITECO).

A asociación Fontaíña leva a cabo, desde hai anos, traballos de control e de erradicación deste especie invasora, con resultados positivos. Na actualidade, aínda hai exemplares en terreos perimetrais á marisma (con algún exemplar aillado na zona húmida). O obxectivo é a súa erradicación nun prazo de tempo de 1 ano.

Na actividade realizada, as persoas voluntarias eliminaban as espigas dos exemplares que florecen na fin do verán para evitar que sigan inzando o terreo. As espigas logo se gardan en bolsas e se eliminar no contedor xeral de lixo. Retiráronse unhas 150 espigas e tamén 7 exemplares plantas de tamaño pequeno e 1 mediana, esta última florecendo no medio da marisma.

Tamén se aproveitou para limpar os carteis e eliminar un grafiti. Un deles tiña unha pintada que deturpaba o nome da Xunqueira do Lagares polo de "Junquera do Lagares"; curiosamente, con posterioridade alguén corrixiu o topónimo cunha nova pintada. Por sorte, os carteis coidados por Fontaíña contan cun verniz protector que facilita a eliminación rápida de calquera pintada.

Outra das tarefas que xurdiron na mañán foi podar axeitadamente un exemplar de ameneiro (Alnus glutinosa) que tiña varias ponlas baixas destrozadas por un desbroce pouco coidadoso realizado pola empresa municipal que mantén o paseo peonal do Lagares.

Tamén se anotaron varias situacións que serán tramitadas por rexistro no Concello de Vigo, para que as solucione. Presenza de exemplares grandes de herbas da pampa en fincas pechadas municipais e privadas. Por exemplo, na antiga EDAR están agromando de novo os exemplares que arrincou o servizo municipal e deixou alí o ano pasado. No escrito que se fixo daquela se lles insistía na necesidade de cumprir co protocolo "Stop Cortaderia"  que indica a importancia de non deixar exemplares arrincados por acabar revivindo. Tamen pola presenza de un coches aparcado con frecuencia en zonas vexexetación arbórea cercana á praia de samil. Outro asunto é o mal estado da ponte de madeira no río (leva pechada desde xullo) ou os carteis da senda do Lagares. Un deles foi destruido por completo, e iso que xa avisáramos en xaneiro ó Concello de Vigo para que o reparasen, cando aínda tiña remedio o desperfecto. Hai outro que agora volve estar medio inclinado.

A xornada tamén foi proveitosa no que se refire ás observacións ornitolóxicas, pois se puideron observar dous zurrasca euroasiática (Rallus aquaticus), dous picapeixes comúns (Alcedo atthis), varios biluricos das rochas (Actitis hypoleucos), galiñas de auga comúns (Gallinula chloropus), un galo de auga común (Fulica atra), garzas reais (Aredea cinerea) e garza branca pequena (Egretta alba).

Desde a a Asociación Fontaíña queremos agradecer o traballo realizado polas persoas voluntarias, que a pesar da calor que tiñamos nesa mañán se achegaron para axudar e traballar na defensa da Xunqueira do Lagares.

20-9-26 Convocatoria de actividade de voluntariado ambiental na Xunqueira do Lagares

 A Xunqueira do Lagares é unha marisma situada na foz do río Lagares. Trátase dun espazo de grande valor ecolóxico, e que serve de refuxio a numerosas aves migradoras. Ademais, ten valor histórico pola presenza dos restos dunha saíña do SXVIII.

A planta Cortaderia selloana (Herba das pampas) é unha especie de orixe sudamericana que está incluída no Catálogo Español de Especies Exóticas Invasoras.  A planta está presente en Galicia desde os anos oitenta do século XX polo seu uso ornamental. Pouco a pouco os exemplares foron naturalizándose e espallandose polas zonas costeiras ata se converter nun problema pola ocupación de áreas de vexetación natural de valor ecolóxico, como por exemplo as marismas. Actualmente segue a estar presente en numerosas zonas do municipio de Vigo, especialmente en terreos  abertos, baldíos e marxes de estradas. 

A Asociación Fontaíña está a controlar o inzamento desta especie na Xunqueira do Lagares mediante a xeolocalización e eliminación dos exemplares asentados, retirada das espigas para evitar o espallamento das sementes e controlando regularmente as novas plantas que nacen cada ano. Polo de agora os resultados están sendo moi positivos e unha vez que se remate co control da herba das pampas na propia Xunqueira do Lagares se pasaría a unha segunda fase, de inventariado dos exemplares que inzan terreos públicos e privados na contorna e viais que bordean a Xunqueira do Lagares, para reclamar ás administracións públicas que acometan medidas de erradicación.

O vindeiro domingo 20 de setembro de 2026, de 9:30 a 12:30 horas, a Asociación Fontaíña organiza unha actividade de voluntariado ecolóxico na Xunqueira do Lagares, na que poderán participar un total de seis persoas acompañadas dun monitor. Nela se cortaran espigas e se eliminaran algúns exemplares pequenos da bioinvasora herba das pampas (Cortaderia selloana) neste interesante espazo natural vigués. 

Outra das actividades que faremos será borrar as pintadas que teñen os carteis sinalizadores da Xunqueira do Lagares e aplicarlles un verniz protector

A asociación facilitará ó voluntariado a formación previa, ferramentas, lubas, auga e avituallamento, ademais dun seguro de accidentes e de responsabilidade civil. O traballo das persoas voluntarias será dirixido por persoal de Fontaíña. 

Para esta actividade é imprescindible apuntarse previamente, mediante o envío dun correo electrónico a 

fontainhavigo@yahoo.es 

indicando os seguintes datos:

Nome participante/s

Tfno. de contacto

Os menores de 16 años deberán participar acompañados dun adulto que se faga cargo deles;  os menores de 16 a 18 anos poderán participar sós previa autorización dos seus pais ou titores (Enlace descarga documento autorización).

Lugar de encontro: Ponte de madeira do Lagares, na estrada Muíños-Samil. 

ENLACE UBICACIÓN DO PUNTO DE ENCONTRO

O medio no que se vai traballar son terreos con vexetación herbácea alta e bastante seca, polo que é necesario levar roupa de manga e perna longa para traballar protexido no campo.  IMPORTANTE: Para traballar na eliminación da herba das pampas (Cortaderia selloana) é necesario vestir roupas que protexan a pel (camiseta de manga longa e pantalón longo),  xa que as follas desta herba son moi cortantes e poden ferir ou irritar a pel.

9-7-26. Resumo da actividade do inventario de exemplares de herba das pampas na Xunqueira do Lagares

O xoves 6 de xullo pola mañán, un grupo de persoas voluntarias participou nunha actividade de inventariado de flora exótica invasora na Xunqueira do Lagares.

O obxectivo da actividade era localizar, na Xunqueira do Lagares, os exemplares que aínda quedan da planta coñecida como plumeiro ou herba das pampas, de nome científico Cortaderia selloana. 

Trátase dunha especie de planta exótica (orixinaria de America do Sur) de marcado caracter invasor que está incluída no Catálogo Nacional de Especies Exóticas Invasoras e sobre a que se están realizando programas e experiencias de erradicación e control en diferentes lugares e por parte de distintas entidades e administracións (p.ex. MITECO).

A asociación Fontaíña leva a cabo, desde hai anos, traballos de contro e de erradicación deste especie invasora, con resultados positivos. Na actualidade, aínda hai exemplares en terreos perimetrais á propia marisma (con algún exemplar aillado na zona húmida). O obxectivo é a súa erradicación nun prazo de tempo de 1 ano.

Na actividade realizada, as persoas voluntarias buscaron exemplares, os clasificaban en tamaños, sacaban fotos das plantas e as xeolocalizaban. A idea é ir retirando os de menor tamaño no verán nunha proxíma actividade e no caso dos exemplares maiores eliminarlle as espigas este outono, para evitar que sigan inzando o terreo, e posteriomente, con tempo e ferramentas axeitadas, eliminalos fisicamente.

O voluntariado participante localizou na Xunqueira do Lagares un total de 9 lugares con individuos aillados ou grupos, que sumaron uns 35 exemplares, aproximadamente dez deles de talla grande.

Convocatoria de actividade: 9-7-26 Inventario de exemplares de herba das pampas na Xunqueira do Lagares

 A Xunqueira do Lagares é unha marisma situada na foz do río Lagares. Trátase dun espazo de grande valor ecolóxico, e que serve de refuxio a numerosas aves migradoras. Ademais, ten valor histórico pola presenza dos restos dunha saíña do SXVIII.

A planta Cortaderia selloana (Herba das pampas) é unha especie de orixe sudamericana que está incluída no Catálogo Español de Especies Exóticas Invasoras.  A planta está presente en Galicia desde os anos oitenta do século XX polo seu uso ornamental. Pouco a pouco os exemplares foron naturalizándose e espallandose polas zonas costeiras ata se converter nun problema pola ocupación de áreas de vexetación natural de valor ecolóxico, como por exemplo as marismas. Actualmente segue a estar presente en numerosas zonas do municipio de Vigo, especialmente en terreos  abertos, baldíos e marxes de estradas. 

A Asociación Fontaíña está a controlar o inzamento desta especie na Xunqueira do Lagares mediante a xeolocalización e eliminación dos exemplares asentados, retirada das espigas para evitar o espallamento das sementes e controlando regularmente as novas plantas que nacen cada ano. Polo de agora os resultados están sendo moi positivos e unha vez que se remate co control da herba das pampas na propia Xunqueira do Lagares se pasaría a unha segunda fase, de inventariado dos exemplares que inzan terreos públicos e privados na contorna e viais que bordean a Xunqueira do Lagares, para reclamar ás administracións públicas que acometan medidas de erradicación.

O vindeiro xoves 9 de xullo de 2026, de 9:00 a 11:30 horas, a Asociación Fontaíña organiza unha actividade de voluntariado ecolóxico na Xunqueira do Lagares, na que poderán participar un total de 3 persoas acompañadas dunha monitora. Nela se localizarán e fotografiaran exemplares da bioinvasora herba das pampas (Cortaderia selloana) coa finalidade realizar posteriormente o control das plantas (eliminando espigas na época de floración -outono- e retirando fisicamente os exemplares ó longo do ano). Estas actividades de Fontaíña na Xunqueira do Lagares contan co patrocinio do programa de apadriñamento de espazos naturais organizado polo Programa Libera (SEO-Birdlife e Ecoembes). 

A asociación facilitará ó voluntariado a formación previa, auga, ademais dun seguro de accidentes e de responsabilidade civil. 

Os participantes deben levar pantalóns longos(imos camiñar por terreos con vexetación herbácea alta), calzado pechado (nunca sandalias ou chanclas) e gorra (para protección solar). 

O traballo das persoas voluntarias será dirixido por persoal de Fontaíña. 

Para esta actividade é imprescindible apuntarse previamente, mediante o envío dun correo electrónico a 

fontainhavigo@yahoo.es 

indicando os seguintes datos:

Nome participante/s

Tfno. de contacto

Os menores de 16 años deberán participar acompañados dun adulto que se faga cargo deles;  os menores de 16 a 18 anos poderán participar sós previa autorización dos seus pais ou titores (Enlace descarga documento autorización).

Lugar de encontro: Ponte de madeira do Lagares, na estrada Muíños-Samil. 

ENLACE UBICACIÓN DO PUNTO DE ENCONTRO

17-5-26 Resumo do roteiro formativo "Intermareal de cabo Estai"

Na mañán do sábado 17 de maio de 2026, aproveitamos unha boa baixamar para realizar unha visita á costa rochosa de cabo Estai (Vigo) e coñecer a ecoloxía do medio intermareal.

Un grupo de 12 persoas voluntarias, guiadas polo naturalista e licenciado en Ccias. do Mar, Roberto Costas (o apelido quedalle perfecto, polo moito que sabe do litoral, a verdade), percorreu as rochas da franxa intermareal para coñecer a riqueza deste esquecido hábitat.

A actividade comezou cunha introducción sobre as mareas e as franxas de zonación de organismos segundo factores ambientais de diferente tipo (salinidade, radiación, ondaxe, tipo de roca, relevo do fondo mariño,...).

Posteriormente, fomos achegándonos desde a praia ata a liña onde o mar baixara, parándonos en diferentes tipos de ambientes (pozas, pedras emerxidas, canles, plataformas, "bosques" de algas laminarias,"pradarías" de verza de mar...).

En cada un deles sempre agardaba algunha sorpresa en forma de ser vivo, do que Roberto se encargaba de contarnos toda clase de detalles sobre a súa bioloxía, anatomía, fisioloxía, comportamento, interaccións ou ameazas de conservación. 

Un luxo de explicacións, que aproveitamos ó máximo. As preguntas, dúbidas, exclamacións e fotografías non paraban de sucederse.

Sen dúbida, quedaremos coa lembranza das ofiuras negras, o carallo de mar expulsando uns fíos xelatinosos do seu corpo para defenderse cando sentía que o íamos comer, as actinias (que de animaliños tranquiliños, nada de nada), un fermoso polbo que agardemos non caia nas mans dos furtivos que andan arrasando esta marabilla de costa ou os simpáticos lorchos mestres da supervivencia na baixamar.

Sen esquecernos da enorme variedade de algas (cistoseira, laminarias, verza do mar, coralinas), que no caso dalgunha especie serviu para facer unha cata gastronómica.

Non podemos deixar de mencionar o espectacular mundo dos animais "acoirazados". A pulga Gammarus locusta, o ourizo de mar cos seus pedicelos, lanterna de Aristóteles e sombriña anti-raios ultavioleta. As diferentes especies de arneiróns e o seu peculiar sistema de reproducción ou a enorme variedade de moluscos que habitan este medio (lapas, poliplacóforos, caramuxos, e moitos máis...). Sen esquecernos da estrelamar Marthasterias glacialis, un depredador eficaz como puidemos comprobar.

Incluso nas zonas máis alonxadas da preamar hai vida; como as pozas cheas de auga de chuvia e salinizadas polos aerosois mariños, nas que habitan diminutos copépodos, zona na que tamén vive o lique Xantoria. Outra lique identificado foi o Lychina pigmaea, que colorea dunha fermosa negrura moitas rochas da zona entre mareas.

Rematamos a visita cunha posta en común sobre o visto e aprendido nunha productiva xornada de formación do voluntariado ambiental.

Desde a Asociación Fontaíña agradecemos o esforzo e interese posto por Roberto Costas nesta visita e agardamos que haxa unha nova ocasión para seguir desfrutando do medio intermareal e do seu saber.

Anexo: Lista de especies identificadas e comentadas na visita (vimos máis pero as catro horas de visita -eran tres en prinicipio- xa non daban para mais).

17-5-26 Convocatoria de actividade: xornada de estudo do medio intermareal en Cabo Estai

PRAZAS COMPLETAS¡¡¡¡

A Asociación Fontaíña organiza unha actividade de formación de voluntariado ambiental. Trátase dun taller para coñecer o medio intermareal rochoso da ría de Vigo, concretamente na zona de Cabo Estai.

Será o vindeiro domingo 17 de maio de 2026, en horario de 8:50 a 12:20, para poder coincidir cunha boa baixamar que haberá ese domingo. 

A visita estará guiada polo naturalista e licenciado en Ccias. do Mar Roberto Costas, que nos descubrirá unha grande cantidade de organismos que habitan neste medio intermareal.

O número de prazas será reducido para evitar impactos polo pisoteo no medio intermareal e será necesario levar calzado impermeable e de sola dura para evitar esvaramentos (botas de auga, escarpíns, ou similar). 

Aínda que non é obrigatorio, tamén é recomendable levar un bastón para camiñar entre as rocas, protección solar e algunha prenda de abrigo (se sopra vento pode facer bastante frío a esas horas). Outros materiais útiles poden ser unha lupa, prismaticos e unha toalla.

O lugar de encontro será na rúa do Arquitecto Antonio Cominges nº72, no cruce da baixada á Buraca. Hai unha parada de autobús moi perto (liña 11). Hora de encontro 8:50. Ás 9h iniciamos o roteiro que rematará sobre as 12:20.

ENLACE LOCALIZACION LUGAR DE ENCONTRO

Para esta actividade é imprescindible apuntarse previamente, mediante o envío dun correo electrónico ó enderezo de Fontaíña. Desde a asociación confirmaremos, o xoves 14/5, as persoas a lista de participantes (12 prazas).

fontainhavigo@yahoo.es

indicando os seguintes datos:
Nome participante/s
Tfno. de contacto
Os menores de 16 años deberán participar acompañados dun adulto que se faga cargo deles; os menores de 16 a 18 anos poderán participar sós previa autorización dos seus pais ou titores 

(Enlace descarga documento autorización).